Alwxe9xe9r een HOGE NOREN productie

foto willem ouwerkerk

DE FINSE SCHOLEN IN NEDERLAND is een spin-off van scandinavie.web-log.nl, gewijd aan de zogenaamde Finse of Panagro-scholen in Nederland, gebouwd in de periode 1948 -1950, naar Nederlands ontwerp uit 1947 (van Maarten Laurentius) maar in Finse geest en met Fins materiaal.
Ooit waren er 115 (volgens andere bronnen 113) maar in de loop van de tijd zijn de meeste verdwenen.

> zie ook een kort inleidend artikel bij monumenten.nl

afb. met dank aan Panagro
> DOOR DE LETTER E IN TE VULLEN IN HET ZOEKSCHERM VAN HET ARCHIEF (zie kolom links) WORDEN ALLE TOT NU TOE VERSCHENEN BERICHTEN OP xc9xc9N PAGINA GETOOND

foto ysbrand tromp

uitstekend onderhouden school in een haast finse omgeving
foto ysbrand tromp

Het Utrechts Nieuwsblad/Nieuwe Zeister Courant van 26 september 1989 bevat een artikel over de geschiedenis van de Openbare Basisschool (v/h Openbare Lagere School) Griffensteijn in Zeist, waarin onder meer naar voren komt dat deze school, gesticht in 1949, aanvankelijk slechts uit drie lokalen bestond. Twee ervan werden voor het onderwijs gebruikt en het derde lokaal deed dienst als consultatiebureau voor zuigelingen.

(Terzijde: Op de site schoolbank.nl schreef een leerling uit die tijd: De eerste maanden van de eerste klas hebben we nog in het Slot les gehad, want de school was nog niet klaar. Werd gebouwd middenin het toenmalige weiland. De koeien keken over het hek.)Men begon in dit nieuwbouwwijkje van enkele straten (duplexwoningen) met 36 kinderen, waarvan de kleintjes les kregen van juffrouw Van Tinteren ("mej. C.P. van Tinteren"). Op het moment van bovengenoemd artikel is zij al ruim 9 jaar met pensioen. Zij vertelt dat ze bij haar afscheid een schilderij kreeg dat de Finse school voorstelde. Wij zijn natuurlijk erg benieuwd waar dat schilderij is gebleven (we zouden het hier graag afbeelden!).

de van gemeentewege met zorg aangelegde en onderhouden voortuin van o.l.s. griffensteijn. foto met dank aan kees goezinne

Ook vertelt zij dat ze geregeld tussen de middag zes(!) kinderen mee naar huis nam voor een boterham en dat zij achteraf hoorde dat de kinderen dat prachtig vonden. Zelf (op deze school van 1953 tot ’59) herinner ik mij ook eens bij haar thuis geweest te zijn, ze woonde toen in een appartement aan de Stationsstraat, ter hoogte van het Bethanix7fxebplein. Mijn vriend Leslie R., die ik laatst weer ontmoette en met wie ik alle Griffensteijnjaren in de klas zat, vertelde mij dat het ter gelegenheid van haar verjaardag was en dat hij en ik ons destijds zeer vereerd voelden uitverkoren te zijn om een taartje te komen eten…Via schoolbank.nl ben ik te weten gekomen dat juffrouw van Tinteren na mijn tijd (na 1959) een 2cv bezat, waarin zij de kinderen meenam naar haar appartement (intussen in de Arcadeflat aan de Slotlaan) om tussen de middag pannekoeken te eten (nog zonder tussen-n).  In het krantenartikel en op schoolbank.nl worden ook genoemd de zelfversierde palmpasenstokken die de kinderen traditioneel in optocht naar het Zeister ziekenhuis brachten (een hele tippel, lijkt me nu…). Deze traditie herinner ik me goed, hij lijkt op het moment van het stukje in 1989 nog te bestaan en bestaat misschien vandaag nog steeds.

mej. c.p. van tinteren met haar eerste klas uit 1951. foto met dank aan kees goezinne (2e rij van boven, uiterst links)

Op schoolbank.nl worden uit de jaren ’50 behalve juffrouw Van Tinteren veel genoemd meneer (op deze school werd meneer gezegd en geen meester) (Ben) Klaassen en juffrouw (Trijntje) Coehoorn (blijkt minder geliefd – ik had zelf in de tweede haar voorgangster juffrouw Dijkstra). Ook (Niek) Broeks wordt genoemd, maar Hoofd der School Van de Walle (zijn voorganger heette Eikelenboom) nauwelijks en meneer Van Rossem helemaal niet. Hij was een jonge onderwijzer die 3 of 4 maanden inviel toen Klaassen "op herhaling" moest – ik herinnner me hem nog steeds met grote warmte. Op de foto uit de beginjaren met de heel jonge boompjes valt op dat er nog geen klok in de klokkestoel hangt. In 1975 brandde de school binnen een paar uur geheel af. Er staat nu een nieuwe school, en de naam is veranderd in Openbare Montessorischool Griffensteyn.

> zie ook archief: 19 februari 2005 (met klassefoto)

foto an-kristin de ruyter

Onlangs de afbraak in Tilburg – en nu zal naar verluidt ergens in Nederland ook dit exemplaar moeten wijken, in een buurt die "op de schop gaat". Meer hierover later. Voor nu: vergelijk het oninteressante aanzien van het gebouwtje rechts met de fraaie achterkant van de originele "Finse" school.

Finse school in CastricumHet is 30 maart 1949 als de Gemeenteraad accoord gaat met het voorstel om een 8-klassige houten noodschool te bouwen.

Op 10 januari 1949 bericht aannemer Panagro, dat de vierde zending scholen, waarbij de Castricumse school, met het stoomschip ‘Maud Thorden’ is verscheept. Cargadoor Vinke & Co zal de inklaring en het transport binnen Nederland verzorgen.

De Castricumse leveranciers kunnen kennelijk niet aan alle vragen voldoen. Zo moet Bodewes voor een 3-octaafs harmonium naar Ypma in Alkmaar en voor de bijenkast met toebehoren naar Hendriks in Haarlem. Tennisballen voor de lichamelijke oefening zijn ook in het dorp niet te koop. Daarvoor komt hij terecht bij de tennisvereniging S.E.F. uit Alkmaar, die kennelijk wat ballen over heeft. Zij leveren er vijftig voor de prijs van vijftig cent per stuk.

1949: officixeble opening r.k. cuneraschool bakkum (gem. castricum)De school waar de gemeente zo lang naar heeft uitgekeken gaat in 1949 van start. Het is de eerste school, die in Castricum na de tweede wereldoorlog is gebouwd en deze zal in de loop van de volgende jaren door talloze andere scholen verspreid over het hele dorp gevolgd worden.

In 1988 wordt de Finse School Cunera afgebroken en vervangen door een stenen schoolgebouw.

Foto’s: Collectie Stichting Werkgroep Oud-Castricum, Castricum. Met dank aan de Werkgroep Oud-Castricum voor het beschikbaarstellen van zowel tekst als foto’s.

Op de achtergrond de Vincent van Goghschool (bouwjaar 1949) in een typische nieuwbouwwijk uit de tijd van de wederopbouw.

Deze (schilders)wijk werd in Vlissingen De witte wijk genoemd; elders heetten deze wijken met duplexwoningen – in de volksmond maar ook daarbuiten – Jeruzalem (met zekerheid bekend van Tilburg, Zeist en Amsterdam). De Openbare school in Zeist lag in precies zo’n witte wijk.

Let op de fifties kinderwagens, de opoefietsen (toen nog de algemeen gebruikelijke damesfietsen), de opwaaiende zomerjurken en in de verte zowaar een bakkerskar met half openstaand deksel.

Ca. 1949-55, collectie Gemeentearchief Vlissingen, fotograaf onbekend. Voor details: op deze en andere foto’s kan op de site van het Gemeentearchief Vlissingen ingezoomd worden. Ga naar het zoekscherm van Vlissingen in beeld, vul alleen maar bij “beschrijving” in: vincent van goghschool, en je ziet meer foto’s, o.a een luchtfoto van de witte wijk met school, de school van dichterbij en veel klassefoto’s, compleet met namen.

Op de webpagina Foto’s van oud Den Haag zijn drie foto’s te zien van de Openbare Lagere School Prinses Wilhelmina aan de Woudenbergstraat “zoals het werkelijk was”. Dit was een van de vijf Finse scholen die Den Haag gehad heeft. (Scroll op de Den Haagpagina 14 foto’s naar beneden.)

De foto’s zijn ook op de site van het Gemeentearchief Den Haag te vinden maar hier zijn ze zonder zoeken en schermpjes invullen direct toegankelijk.

Een bizonder aantrekkelijke foto uit de collectie van het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven toont een van de 7 Finse scholen die Eindhoven ooit rijk was. Achterop: 26-09-1966; onzeker of dit de opname- of de verwervingsdatum is.

De foto zoomt in op de ingangspartij, de fraai geprofileerde deuromlijsting is goed te zien. De deur staat uitnodigend open maar de meisjes lopen liever nog een rondje. Zijn ze op verzoek van de fotograaf uit de klas gehaald om de foto te verlevendigen, spelen ze een rol? Er wordt wat giechelig gedaan…

Links lijkt nog een figurantje te zitten wachten en de juffrouw is mee naar buiten gekomen om alles in goede banen te leiden. Eigenlijk was het niet de bedoeling dat ze ook op de foto kwam. De foto lijkt op kinderhoogte genomen. Hoe dan ook, de (onbekende) fotograaf is er goed in geslaagd ons de foto in te trekken.

(De twee witte bollen bovenin zijn perforatiegaten.)

In de beeldbank van het Regionaal Historisch Centrum Tilburg bevinden zich foto’s van twee Tilburgse Finse scholen, die aan de Havendijk en die aan de Hendrik van Tulderstraat, beide gefotografeerd in 1957. Je vindt deze sterk inzoombare foto’s door in het zoekscherm van BeeldOnline in te vullen: finse school (enkelvoud!).

rk anastasiaschool, havendijk tilburg. collectie regionaal archief tilburgBij de eerste school valt op dat het bovenste deel van het exterieur in een lichtere kleur geschilderd is; veel Finse scholen lijken verder wel opgeleverd compleet met afrasteringen van tussen betonnen palen gespannen ijzerdraad en gaas. Bij de tweede school is het bij het originele ontwerp behorende leiwerk van diagonaal gekruiste latten tussen de ramen benut, en ook in de border tiert het welig, alles bijdragend aan een landelijke uitstraling.

Beide scholen lijken verdwenen; aan de Hendr. van Tulderstraat 7 staat nu een stenen RK basisschool De Vijf Hoeven. Er moeten drie scholen geweest zijn maar de derde heb ik nog niet kunnen traceren.

Latere toevoeging: Zoals blijkt uit een reactie worden er in Nederland nog steeds Finse scholen afgebroken. In dit geval de Anastasiaschool aan de Havendijk, kort na plaatsing van dit bericht…

foto carel vossEen Finse school die na 55 jaar nog steeds in gebruik is, maar waarbij van de originele kleuren is afgeweken. De hoofdkleur zou best Scandinavisch kunnen zijn, de draaiende raamdelen in een andere kleur verven doet daarentegen minder Scandinavisch aan. De houten pilaren die de ingangen benadrukken, vallen min of meer samen met hun achtergrond doordat ze niet meer in een sterk constrasterende kleur (wit) geschilderd zijn. foto carel voss (detail)De mooie ritmiek van ramen en wc-ramen aan de gangkant. Maar waar zijn de regenpijpen gebleven?foto carel voss (detail)De oorspronkelijke raampartijen zijn gedeeltelijk doorbroken door deuren: heel functioneel voor deze peuterspeelzaal maar mede door het harde geel krijgen deze elementen te veel nadruk en is het geheel te rommelig geworden. De vormgeving van de raamomlijstingen is bovendien aangetast door de omkastingen van de zonneschermen.

Met dank aan Carel Voss

Duizenden kinderen werden met behulp van de methode Eerst duidelijk… dan snel in een Finse school ingewijd in de schrijfkunst. De schriftjes heetten officieel schrijfcahier. Andere tijden…